De ziekenhuis- en luchthavenbestuurder: ze kunnen nog steeds van elkaar leren.


In zijn laatste column in medisch contact geeft Marcel Levi fel af op allerlei adviseurs van buiten de ziekenhuiswereld die denken te weten hoe een ziekenhuis gerund moet worden. Hoe zou ik als bestuurder van een luchthaven reageren als ik de zoveelste ziekenhuisbestuurder hoorde vertellen over de organisatie van zijn of haar ziekenhuis? Als specialist werkzaam in een ziekenhuis kan ik daar hooguit over filosoferen. Ik doe een poging.

 

Ik zou in eerste instantie bewondering hebben. Hoe krijgen ze het toch voor elkaar: een bijna perfecte logistiek in zo’n complex en deels onvoorspelbaar systeem? Zoveel processen, klanten en belangen door elkaar heen. Daar kunnen wij nog heel veel van leren. En dan die parkeertarieven, niet te geloven hoe goedkoop.

Daarna zou ik tevreden zijn. Gelukkig, ze hebben naar de vliegerij geluisterd en ons veiligheidsdenken overgenomen. Er waren bij ons helaas een aantal rampen nodig om in te zien dat gezagvoerders geen goden, nee zelfs geen halfgoden zijn. Het kostte in de gezondheidszorg wel aanzienlijk meer moeite dan bij ons, maar ook artsen zijn inmiddels van hun voetstuk gehaald. Dat het langer duurde, is niet zo vreemd, want in het ziekenhuis is overlijden nu eenmaal doodnormaal en als er een fout wordt gemaakt heeft alleen de patiënt er last van.

Vervolgens zou ik eens wat verder denken en door gaan vragen. Ik zou wel eens in een ziekenhuis willen meelopen om dat wonder van complexiteit met eigen ogen te aanschouwen.

 

Wat zou de luchthavendirecteur zeggen als hij een paar dagen had rondgekeken in een ziekenhuis? De bewondering zal blijven. Hij zal inderdaad onder de indruk zijn van de complexiteit en hoe daarmee wordt omgegaan. Het zal hem verbazen hoe met beperkte (financiële) middelen mooie resultaten worden geboekt. Hoe iedereen keihard werkt om de beste zorg te verlenen. Ook zou hij opmerken dat de medewerkers opvallend vriendelijk en toegewijd zijn. Maar tegelijkertijd zou hij over veel zaken ook de wenkbrauwen optrekken.

Moeten de medewerkers zich niet veel verder specialiseren? De ziekenhuisbestuurder had het over een ‘oneindig complexe organisatie’. Als dat waar is, moet je proberen daar zoveel mogelijk structuur in aan te brengen om de complexiteit zo voorspelbaar mogelijk te maken.

“En die logistiek, het is inderdaad een huzarenstukje, ik kan daar veel van leren. Maar het ziekenhuis kan ook nog veel van mij leren. Waarom moeten bij elkaar horende afspraken stuk voor stuk gemaakt worden? En waarom kan de patiënt dat niet via internet regelen? En kunnen afspraken niet beter aan elkaar gekoppeld worden? Om maar een paar voorbeelden te noemen.

Bij veel veiligheidsmaatregelen valt op dat medewerkers – en dan vooral de artsen – bezig zijn om een checklist af te werken vooral om de vinkjes maar gezet te hebben. Waar het echt om gaat, lijkt niet altijd tot ze door te dringen. En dan het gemak waarmee sommige medewerkers regels overtreden en er dan nog mee wegkomen ook! Hygienemaatregelen die niet worden gevolgd, dossiers die matig worden bijgehouden en privacy regels waar de hand mee wordt gelicht.

En dan al die opleidingen; moet er niet veel meer werk gemaakt worden van simulatie technieken? Veel technieken en kritische situaties laten zich prima trainen zonder dat er levende patiënten aan te pas hoeven te komen.”

 

Die luchthavenbestuurder zou naar de ziekenhuisbestuurder gaan en zeggen: “Natuurlijk weet een ziekenhuisbestuurder niets van het besturen van een luchthaven, maar dat neemt weg dat ik heel veel van het ziekenhuis kan leren en omgekeerd kan het ziekenhuis nog steeds heel veel van de luchtvaart leren. Hetzelfde heb ik gemerkt met andere bedrijfstakken: we kunnen allemaal van elkaar leren.

Oh ja, voordat we afscheid nemen nog het volgende. We zijn er in de luchtvaart inmiddels achter gekomen dat het besturen van een vliegtuig in wezen heel simpel is. In feite is er maar één schakelaar: omhoog en naar beneden. De rest wordt door een computer geregeld. Mannen schijnen ook slechts één schakelaar te hebben: aan of uit. Het ligt daarom voor de hand om vliegtuigen door mannen te laten besturen. Daarentegen lijkt het mij dat die oneindig complexe ziekenhuiszorg alleen maar goed door vrouwen geleverd kan worden.”